Home Thema's Dans- en draaiorgels

Dans- en draaiorgels

Mechanische muziekinstrumenten hebben in West-Europa een belangrijke rol gespeeld in de muziekgeschiedenis. Sommige instrumenten zijn typerend voor bepaalde landen: muziekdozen — met hun precisiemechanisme — werden vooral in Zwitserland vervaardigd, orchestrions en kermisorgels in Duitsland, kermisorgels in Frankrijk, straatorgels in Nederland en dansorgels in België. 

Vanaf het einde van de 19de eeuw waren dansorgels populair in het zuiden van Nederland en in België. Ze zijn onlosmakelijk verbonden met de danscultuur en het kermisvertier uit het begin van de 20e eeuw. Met firma’s als Mortier en Decap was ons land toonaangevend in de constructie ervan. Vlaanderen staat tot vandaag nog steeds prominent op de kaart van de (dans)orgelbouw, dankzij een aantal firma’s die de voorbije decennia hun vakkennis verder hebben ontwikkeld en de nodige technische vernieuwingen hebben geïntroduceerd.

Decaporgel 'Metro' na restauratie door de Gebroeders Decap Antwerpen

Wat is het?

25 sep 2026

Wat zijn mechanische orgels?

Dans- en draaiorgels zijn mechanische muziekinstrumenten met orgelpijpen. De muziek staat geprogrammeerd op houten cilinders, kartonnen orgelboeken o…
Lees meer
25 sep 2026

Een korte historiek van mechanische orgels

Van automatische uurwerken met orgelpijpen over Italiaanse straatmuzikanten tot Belgische dansorgelbedrijven. We schetsen een korte historiek van mec…
Lees meer
05 nov 2026

Bouwers van mechanische orgels in Vlaanderen

De eerste draaiorgelfabrieken in België verschenen rond de jaren 1880. Vele grote en kleine draai- en dansorgelfabrieken volgden en België werd toona…
Lees meer

Collecties en archieven

Museum Vleeshuis (Jef Ghysels)
Dansorgels en danscultuur hebben hun plaats in de vaste opstelling van Museum Vleeshuis. Tevens wordt in het museum de collectie van Jef Ghysels ondergebracht. Je kan de Collectie Ghysels online raadplegen.
Muziekinstrumentenmuseum

Ook het Brusselse Muziekinstrumentenmuseum heeft een collectie mechanische muziekinstrumenten. Een deel daarvan wordt onder de titel Musicus Mechanicus tentoongesteld als deel van de vaste opstelling van het museum. Je kan virtueel door de ruimte wandelen.

Draaiorgelmuseum Voortkapel-Westerlo
Het Draaiorgelmuseum toont een gevarieerde collectie mechanische orgels, van verschillende formaten. Pronkstukken zijn de instrumenten van de firma’s Decap en Mortier. De collectie is aangevuld met kleinere speeldozen, oude afspeelapparaten en accordeons
Orgelmuseum ‘De zoeten orgel’

Het Orgelmuseum ​‘De zoeten orgel’ in Leffinge heeft als basis de privécollectie van Eddy Godderis. De evolutie van het boekorgel tot de modernste orgeltechnieken wordt er getoond. Tot de collectie behoren onder meer enkele kleine salonorgeltjes, een automatische piano en een Decap-dansorgel uit 1974.

Arburo’s Place

Arburo’s Place in Tisselt is een feestlocatie met een collectie mechanische muziekinstrumenten. Elke tweede zondag van maart en oktober kan je er gratis luisteren naar de collectie orgels tijdens Muziek Automatiek. Op afspraak kan je er de groepsrondleiding Muziek uit Gaatjes volgen.

Musea in Nederland | Kring van Draaiorgelvrienden

Op de website van de Kring van Draaiorgelvrienden vind je een overzicht van Nederlandse musea met mechanische muziekinstrumenten. 

Praktijkvoorbeelden

Elke twee jaar wordt het Open Belgisch Kampioenschap Orgeldraaien georganiseerd in een andere stad. Op die manier worden de instrumenten en draaiers zichtbaar voor nieuwe publieken.

Walter Hus componeert nieuw werk en arrangeert klassiekers uit de techno en new beat voor een Decap dansorgel en andere muziekautomaten. Aan de hand van nieuw repertoire zorgt hij voor valorisatie van deze orgels. Zijn werk leidde bovendien tot met de Amerikaanse jazzgitarist Pat Metheny (The Orchestrion Project). Voorbeelden kan je hier beluisteren:

In Nederland werkten orgelman Zico van Pareen en producer en DJ Jarreau Vandal samen aan een performance waarin moderne beats en eeuwenoude orgelklanken elkaar vonden.