Uitpakken op sociale media

Sociale media zijn vandaag veel meer dan communicatiekanalen voor beoefenaars van muziek en podiumkunsten. Ze vormen een informele, laagdrempelige manier om het materieel én immaterieel erfgoed van deze praktijken zichtbaar te maken en door te geven. Door jouw muziek of podiumkunst te delen via sociale media, kan je een breder publiek bereiken, nieuwe leden aantrekken en het netwerk rondom jouw praktijk versterken. 

Via platformen zoals Facebook, Instagram en TikTok kan je in gesprek gaan met je publiek, maar ook met andere makers wereldwijd. Je krijgt de kans om zelf aan het stuur te zitten van je eigen verhaal en je bent niet afhankelijk van gevestigde media om naar buiten te komen. 

Tijdens het webinar rond sociale media en dans, georganiseerd door CEMPER (2025), deelde Sarah Mertens van ErfgoedLab Antwerpen inzichten vanuit haar onderzoek Erfgoed in beweging: dans in een digitaal tijdperk, over het gebruik van sociale media bij dansers in Antwerpen. Een uitgebreid interview over dit onderzoek lees je in het faro-magazine. 

Vier rollen van sociale media binnen het Antwerpse danslandschap

Uit dit onderzoek kwamen vier grote rollen naar voren die sociale media vandaag kunnen vervullen: 

1. Sociale media als toegankelijk podium 
   Sociale media functioneren steeds vaker als een laagdrempelig wereldwijd podium, een verlengde van zowel traditionele podia als de openbare ruimte. Beoefenaars kunnen er hun werk tonen aan een publiek dat ze anders nooit zouden bereiken. 
2. Sociale media als leeromgeving 
   De dansgroepen uit Sarahs onderzoek gebruiken online ruimtes ook voor sensibilisering, educatie en contextualisering. Ze delen de geschiedenis van hun dansstijl, verklaren begrippen of maken de betekenis van dansgemeenschappen visueel en begrijpelijk. 
3. Sociale media als makersruimte
   Sociale media zijn niet alleen platformen om werk te tonen, maar ook om te creëren. Door repetities, schetsen en mislukkingen zichtbaar te maken, krijgen toeschouwers inzicht in het maakproces. Bovendien versnellen platformen de circulatie van nieuwe bewegingen en ideeën, wat leidt tot nieuwe hybride dansvormen en platformspecifieke genres, zoals TikTok-dansen. 
4. Sociale media als ruimte voor gemeenschapsvorming
   Ook blijven sociale media natuurlijk een toegankelijke manier om een gemeenschap op te bouwen waar je samen kan creëren, nieuwe publieken bereiken en elkaar als maker kan versterken. Uitwisseling in de meest brede zin van het woord met gemeenschappen en publieken over de hele wereld wordt mogelijk met één post. 
   
   Hierdoor ziet Sarah dat sociale media voor de Antwerpse dansers een democratisering inhoudt. Dansstijlen die in meer klassieke circuits weinig zichtbaarheid krijgen of jonge makers met beperkte toegang tot een netwerk en middelen, vinden de weg naar sociale media en zo naar nieuwe kansen. 
5. De keerzijde: druk, versnelling en formatbeperkingen 
   Deze digitale verschuiving brengt ook uitdagingen met zich mee. Platformen zoals Instagram en TikTok promoten korte, perfect gecureerde fragmenten. De strijd om aandacht maakt de eerste seconden van een video cruciaal. Dat leidt niet alleen tot een verkorte aandachtspanne bij kijkers, maar ook tot een vernauwing van het soort content dat succes kan hebben. 
   
   Dansers passen soms hun stijl aan het smartphoneformaat aan: bewegingen moeten binnen het 9:16-venster passen, waardoor het ruimtelijke en soms ook het relationele aspect van dans wordt beperkt. Alles lijkt kleiner, sneller en strakker te moeten, terwijl dans in essentie draait rond menselijkheid, fysieke nabijheid en gedeelde ervaring. 
   
   Die versnelling zorgt er ook voor dat makers minder context kunnen meegeven in hun video’s. In een korte online video is er namelijk vaak te weinig ruimte om als maker belangrijke culturele nuances of auteursrechtelijk beschermde elementen toe te lichten. Daarom geven makers uit het onderzoek van de erfgoedcel aan dat ze soms liever geen video’s online plaatsen, of enkel een korte trailer delen. Zo proberen ze stereotypering en het ongecrediteerd overnemen van hun choreografie te vermijden. 

Aanwezig zijn op sociale media roept vaak praktische vragen op. Hoe begin je eraan? Hoe zorg je ervoor dat het maken van content niet ten koste gaat van creatie, repetitie of lesmomenten? 

Een doordachte online aanwezigheid hoeft geen extra belasting te zijn. Wanneer je sociale media bewust inzet, kunnen ze een verlengstuk vormen van wie jij bent als muzikant of podiumkunstenaar, zonder dat je jezelf moet verliezen in een constante aandachtsrace. 

Wil je alle onderstaande tips en enkele leuke extra’s nog eens kort op een rijtje? Download onze social-mediachecklist!

Wat is een post op sociale media? 

Een social-mediapost is een bericht dat je vanuit een persoonlijk- of groepsaccount deelt op een platform zoals Facebook, Instagram, YouTube of TikTok. 

Een post bestaat meestal uit een paar onderdelen. Deze worden hier kort benoemd, maar elk onderdeel kan je enorm gedetailleerd en diepgaand aanpakken. In wat volgt, geven we praktische tips per onderdeel om een zo haalbaar mogelijke aanwezigheid uit te bouwen op sociale media. 

• Beeld: een foto of video die de aandacht trekt.
• Tekst: een korte beschrijving of boodschap bij je beeld.
• Kanaal: het platform waarop je post verschijnt (bv. Instagram of Facebook).
• Hashtag(s): trefwoord(en) die kunnen helpen om je post beter vindbaar te maken. Bepaalde trends online worden ook getagd via hashtags. Het gebruiken van zo’n trefwoord kan dus helpen om jouw bericht mee te nemen in een trending onderwerp. 

Welke kanalen zijn er en waarvoor gebruik je ze? 

Een van de onderdelen van een social-mediapost, is het online kanaal waarop je jouw bericht plaatst. Onderstaand overzicht focust op de platformen die zich vandaag het vaakst lenen tot het zichtbaar maken van muziek en podiumkunsten: Facebook, Instagram, YouTube en TikTok. 

Andere platformen zoals Pinterest, X of WhatsApp hebben andere functies — zoals inspiratie bieden, nieuws of directe communicatie — maar worden minder ingezet als centrale kanalen om zichtbaarheid en gemeenschap op te bouwen. 

Duidelijke doelen voor duurzame online aanwezigheid 

Elke post draagt bewust of onbewust bij aan het doorgeven van jouw muziek- of podiumkunstpraktijk: je maakt het zichtbaar, je plaatst het in een hedendaagse context, en je bouwt stap voor stap aan een gemeenschap. 

Denk na over een duidelijk communicatiedoel voordat je posts en stories maakt. Zo behoud je overzicht, blijf je trouw aan je eigen stem en gebruik je sociale media op een manier die jouw praktijk ondersteunt in plaats van verzwakt. Onderstaand schema biedt een overzicht van mogelijke communicatiedoelen. Je kan de doelen ​‘zichtbaarheid’ en ​‘interactie’ gemakkelijk met elkaar combineren. 

Je volgers aanzetten tot actie, vraagt meer focus en herhaling. Heb je bijvoorbeeld een aankomende workshop én een leuke terugblik van een vorig evenement? Dan maak je best twee aparte posts. Zo kan er geen verwarring ontstaan bij volgers over verschillende boodschappen in één post. 

Realistische ritmes: tijdsdruk verminderen 

Een veelgehoorde zorg van makers: Hoe maak ik hier tijd voor? Naast lesgeven, optreden en creëren, moeten makers ook tijd vinden voor hun sociale media. 

Een aanwezigheid op social-mediakanalen uitbouwen, vraagt zeker een extra inspanning. Maar met de praktische tips uit deze gids kan je die aanwezigheid slim en efficiënt aanpakken. Zo kan je de kracht van sociale media ontdekken zonder jezelf te verliezen in ingewikkelde strategieën of creatieprocessen. 

Impact genereren online ziet er voor iedereen anders uit. Grote of bekende accounts passeren dagelijks in jouw overzicht en wekken zo de indruk dat online ​‘succes’ gelijk staat met constante aanwezigheid. Dat is niet altijd het enige recept. Heb jij als maker of groep de ruimte om dagelijks of wekelijks online te posten, dat is super. Maar ook als je die ruimte niet hebt, wil dit niet zeggen dat je geen online impact kan uitbouwen. Ook lage frequenties van posts zijn een optie, zolang je consequent blijft posten. Het inplannen van vaste momenten van communicatie, kan je hierin helpen. 

Bijvoorbeeld: 

• één post op Instagram en/​of Facebook om de twee à drie weken; 
• aangevuld met af en toe een story (een tijdelijk bericht op Instagram dat na 24 uur automatisch verdwijnt). 

Rond een evenement kan je tijdelijk vaker communiceren, maar ook dan blijft het principe gelden: kleine, haalbare stappen werken beter dan korte intensieve periodes gevolgd door stilte. 

Creatie in vaste momenten en hergebruik materiaal 

De creatie van social-mediacontent kan ook plezierig en verrijkend zijn als je het voor jezelf haalbaar houdt. Werk bijvoorbeeld met korte, gerichte momenten waarop je materiaal maakt en verzamelt. 

Film bijvoorbeeld tien minuten tijdens een repetitie of maak maandelijks enkele sfeerbeelden. Dat ene moment levert vaak voldoende content op voor meerdere weken. 

• Een video kan ook opgeknipt worden tot verschillende korte fragmenten.
• Een stilstaand beeld uit dezelfde video kan een aparte post worden.
• Eén van de korte fragmenten kan verwerkt worden in een story. 

Door hetzelfde basisbeeld op meerdere manieren te gebruiken, creëer je meer inhoud zonder artistieke energie te verliezen. 

Smartphone-first: eenvoudig en haalbaar werken 

Sociale media hoeven geen ingewikkeld technisch proces te zijn: filmen, bijsnijden, tekst toevoegen, muziek selecteren en posten kan vaak volledig binnen de apps zelf. Deze werkwijze is eenvoudig en tijdbesparend, en zorgt ervoor dat je niet hoeft te werken met meerdere tools. 

Voor wie toch meer flexibiliteit wil, bestaan er externe apps zoals Canva of CapCut, maar ze zijn zeker geen vereiste om op een laagdrempelige manier kwaliteitsvolle content te maken. 

Interactie en herkenbaarheid via Instagram Stories en posts 

Instagram voorziet twee grote stromen om jouw content te verspreiden. De eerste is jouw Instagram feed. Dit is het grote prikbord aan video’s en foto’s die jij online zet, gelinkt aan jouw profiel. De tweede stroom zijn de Instagram Stories. Dit is een tijdelijk kanaal waar je gedurende 24 uur korte boodschappen kan verspreiden. Je kan het verschil tussen feed en stories best vergelijken met de vitrine en de toonzaal van een kledingswinkel. De stories op Instagram zijn de vitrine, die is flexibel en verandert frequent. De feed is de toonzaal, daar blijft het materiaal meestal langer uitgestald. 

Omdat Instagram Stories na 24 uur weer verdwijnen, voorziet het platform hier extra interactieve elementen om mee te experimenteren. Polls, vraagstickers of emoji-sliders maken het mogelijk om feedback te verzamelen, vragen te beantwoorden en een inkijk te geven in de dagelijkse realiteit van jouw praktijk. Deze vormen van interactie zijn niet alleen laagdrempelig, ze helpen ook om in contact te blijven met jouw publiek of om nieuwe mensen aan te trekken. 

Je voegt deze interactieve elementen toe in het bewerkingsmenu van je Instagram Story. Bij het openen, krijg je keuze uit een hele reeks opties. De polls, vraagstickers en emojisliders zijn hier maar enkele voorbeelden van. 

Heb je even tijd of ben je nieuwsgierig naar de andere opties? Test er gerust op los! Op elk kanaal kan je steeds jouw posts verwijderen door op de drie puntjes te klikken eens ze geplaatst zijn. 

Inspelen op trends door bepaalde contentconcepten te kopiëren of trending hashtags (#) te gebruiken, kunnen een manier zijn om online zichtbaarheid extra te vergroten, maar je moet voor jezelf beoordelen of een trend past bij wat je wil uitdragen. Het is beter om te focussen op je eigen boodschap dan enkel in te spelen op lopende trends die van jou verwachten dat je hier snel kan op inspelen. 

Sociale media bewaren? 

Beoefenaars en erfgoedgemeenschappen bouwen online een waardevolle verzameling foto’s, video’s en context op. 

Daarom is het zinvol om te weten hoe je digitaal materiaal kan bewaren of archiveren. Er zijn twee manieren om dit te doen: via de instellingen van de social-mediaplatformen, zoals Facebook of Instagram, of via externe tools zoals ArchiveWeb.page. 

De meest eenvoudige manier is om via de privacyinstellingen van jouw verschillende online accounts een download uit te voeren. Dit resulteert meestal in een ZIP-folder met HTML-bestanden. 

Volg de stappen in deze handleiding van de TRACKS-website om zowel via jouw eigen socialmedia-accounts als via de externe tool ArchiveWeb.page jouw digitaal materiaal te downloaden.