Verslag webinar “Hoe gebruik je sociale media om dans zichtbaar te maken?”

Heb je na het lezen van dit verslag vragen of tips over hoe sociale media in te zetten vanuit jouw eigen muziek- of podiumkunstenpraktijk? Deel ze zeker met ons!

Sociale media zijn vandaag veel meer dan communicatiekanalen voor dansgroepen. Ze vormen een informele, laagdrempelige manier om het immaterieel erfgoed van dans zichtbaar te maken en door te geven. Omdat immaterieel erfgoed — zoals tradities, gewoonten, rituelen, ambachten en kennis — leeft in de hoofden en handen van mensen, is het belangrijk om het een duurzame toekomst te geven. Dat doe je door het te borgen. Het borgen van dans kan je op verschillende manieren doen. Bijvoorbeeld door sociale media te gebruiken omdat je via deze kanalen dans zichtbaar maakt, nieuwe leden kan aantrekken, het brede publiek kan sensibiliseren en het netwerk rondom jouw dans kan versterken.

Via platformen zoals Facebook, Instagram en TikTok kunnen dansers en dansgroepen in gesprek gaan met hun publiek, maar ook met andere dansers wereldwijd. Dansers krijgen zo de kans om zelf aan het stuur te zitten van hun eigen verhaal en dat verhaal op hun eigen manier vorm te geven.

Voor het eerste deel nodigden we Sarah Mertens van ErfgoedLab Antwerpen uit. Zij deelde de nieuwste inzichten uit haar lopende onderzoek naar het gebruik van sociale media bij Antwerpse dansgroepen.

Sarah startte met de kadering van het onderzoek. Sinds de covidpandemie is het online beleven van cultuur in een stroomversnelling geraakt. Van virale TikTok-dansjes tot dansvideo’s op Instagram, meer en meer dansstijlen vinden hun publiek in binnen- en buitenland via sociale media.

Maar wat betekent deze digitale verschuiving voor dansstijlen, gemeenschappen en praktijken? Opent het digitale podium de deur voor meer democratisering, of ontstaan er net nieuwe uitdagingen?

Vier rollen van sociale media binnen het Antwerpse danslandschap

Om deze vragen te beantwoorden, bracht Sarah eerst het Antwerpse danslandschap en het gebruik van sociale media in kaart. Daaruit kwamen vier grote rollen naar voren:

1. Sociale media als toegankelijk podium
   Volgens Sarah functioneren sociale media steeds vaker als een laagdrempelig wereldwijd podium, als verlengde van zowel traditionele podia als de openbare ruimte. Dansers kunnen er hun werk tonen aan een publiek dat ze anders nooit zouden bereiken.
2. Sociale media als leeromgeving
   Dansgroepen gebruiken online ruimtes ook voor sensibilisering, educatie en contextualisering. Ze delen de geschiedenis van hun dansstijl, verklaren begrippen of maken de betekenis van dansgemeenschappen visueel en begrijpelijk.
3. Sociale media als makersruimte
   Sociale media zijn niet alleen platformen om werk te tonen, maar ook om te creëren. Door repetities, schetsen en mislukkingen zichtbaar te maken, krijgen toeschouwers inzicht in het maakproces. Bovendien versnellen platformen de circulatie van nieuwe bewegingen en ideeën, wat leidt tot nieuwe hybride dansvormen en platformspecifieke genres, zoals TikTok-dansen.
4. Sociale media als ruimte voor gemeenschapsvorming
   Gelinkt met de bovenstaande drie rollen, is en blijft sociale media natuurlijk een toegankelijke manier om een gemeenschap op te bouwen waar je samen kan creëren, nieuwe publieken bereiken en elkaar als maker kan versterken. Uitwisseling in de meest brede zin van het woord met gemeenschappen en publieken over de hele wereld wordt mogelijk met één post. Hierdoor ziet Sarah dat sociale media voor de Antwerpse dansers wel degelijk een democratisering inhoudt. Dansstijlen die in meer klassieke circuits weinig zichtbaarheid krijgen of jonge makers met beperkte toegang tot een netwerk en middelen, vinden de weg naar sociale media en zo naar nieuwe kansen.

De keerzijde: druk, versnelling en formatbeperkingen

Maar deze digitale verschuiving brengt ook uitdagingen met zich mee. Platformen zoals Instagram en TikTok promoten korte, perfect gecureerde fragmenten. De strijd om aandacht maakt de eerste seconden van een video cruciaal. Dat leidt niet alleen tot een verkorte aandachtspanne bij kijkers, maar ook tot een vernauwing van het soort content dat succes kan hebben.

Dansers passen soms hun stijl aan het smartphoneformaat aan: bewegingen moeten binnen het 9:16-venster passen, waardoor het ruimtelijke en soms ook het relationele aspect van dans wordt beperkt. Alles lijkt kleiner, sneller en strakker te moeten, terwijl dans in essentie draait rond menselijkheid, fysieke nabijheid en gedeelde ervaring.

Maar hoe begin je daar nu aan, aanwezig zijn op sociale media? En hoe zorg je ervoor dat je nog steeds tijd over hebt om te dansen naast het maken van socialmediacontent? Om op deze vragen een antwoord te bieden, ging Astrid Strybol van CEMPER in het tweede deel van de webinar in op een aantal praktische tips en tricks. Dit vanuit het idee dat je als dansgroep effectief kan genieten van de positieve voordelen van sociale media, zonder jezelf te verliezen in de online aandachts-race.

Duidelijke doelen voor duurzame online aanwezigheid

Elke post draagt bewust of onbewust bij aan het doorgeven van je dans: je maakt de dans zichtbaar, je plaatst het in een hedendaagse context, en je bouwt stap voor stap aan een gemeenschap rond gedeeld erfgoed. Door per post één duidelijk communicatiedoel te kiezen, behouden dansgroepen overzicht, blijven ze trouw aan hun eigen stem en gebruiken sociale media op een manier die hun praktijk ondersteunt in plaats van verzwakt.

Er zijn drie grote communicatiedoelen te onderscheiden: zichtbaarheid, actie of interactie. Een post met als doel ​‘zichtbaarheid’ zorgt ervoor dat online gebruikers weten wie je bent, waar jouw dansgroep voor staat. Wil je dat gebruikers een actie uitvoeren zoals inschrijven voor een workshop of tickets kopen? Zorg er dan voor dat jouw social-mediapost dit duidelijk naar voor brengt en vergeet deze boodschap niet te herhalen. Jouw online publiek wordt dagelijks overrompeld met boodschappen en daar moet jij zien uit te springen. Het derde doel lijkt vanzelfsprekend, maar vergroot enorm de betrokkenheid van jouw publiek met jouw dansgroep; ga in interactie met jouw volgers. Reageer op comments, stel hen vragen, betrek hen in de online gemeenschap die jij hebt opgebouwd.

Realistische ritmes en tijdsdruk verminderen: creatiemoment en hergebruik

Vervolgens werd ingegaan op een veelgehoorde zorg van dansgroepen: Hoe maak ik hier tijd voor? Sociale media lijken soms een extra taak bovenop lesgeven, repetities en creatie. Een duurzame maar impactvolle digitale aanwezigheid kan ook bestaan uit lage frequenties, bijvoorbeeld één post op Instagram en/​of Facebook om de twee à drie weken, aangevuld met af en toe een story (een tijdelijk bericht op Instagram of Facebook dat na 24u automatisch verdwijnt).

Tijdens of in de aanloop naar evenementen kan je die frequentie tijdelijk verhogen, maar ook dan blijft het principe gelden dat kleine, haalbare stappen beter zijn dan plots pieken en daarna stilvallen.

De creatie van socialmediacontent kan ook plezierig en verrijkend zijn als je het voor jezelf haalbaar houdt. In plaats van voortdurend bezig te zijn met sociale media, kan je werken met korte, gerichte momenten waarop materiaal verzameld wordt. Je kunt bijvoorbeeld tien minuten filmen tijdens een repetitie, of één keer per maand enkele sfeerbeelden maken. Dat ene moment levert vaak genoeg materiaal op voor meerdere weken. Zo blijft de focus tijdens de rest van de maand op dansen, repeteren en lesgeven.

Je kunt je materiaal op verschillende manieren hergebruiken. Eén video kan op verschillende manieren worden ingezet: als Instagram Reel, als kort fragment voor TikTok, als still voor een fotopost of als story met extra tekst. Door hetzelfde basisbeeld op meerdere manieren te gebruiken, creëer je meer inhoud met minder moeite. Voor dansgroepen kan dit dé sleutel zijn om sociale media vol te houden zonder hun artistieke energie te verliezen.

Smartphone-first: eenvoudig en haalbaar werken

Sociale media hoeven geen ingewikkeld technisch proces te zijn: filmen, bijsnijden, tekst toevoegen, muziek selecteren en posten kan volledig binnen de apps zelf. Deze werkwijze is eenvoudig en tijdbesparend, en zorgt ervoor dat dansgroepen niet hoeven te werken met meerdere tools. Voor wie toch meer flexibiliteit wil, bestaan er externe apps zoals Canva of CapCut, maar ze zijn zeker geen vereiste om kwaliteitsvolle content te maken.

Interactie en zichtbaarheid via stories en posts

Met concrete voorbeelden werd vervolgens getoond hoe een repetitievideo kan worden omgezet naar een Instagram-post, of hoe stories snel kunnen zorgen voor verbinding met het publiek. Interactieve elementen zoals polls, vraagstickers of emoji-sliders maken het mogelijk om feedback te verzamelen, vragen te beantwoorden en een inkijk te geven in de dagelijkse danspraktijk. Deze vormen van interactie zijn niet alleen laagdrempelig, ze helpen dansgroepen ook om in contact te blijven met hun publiek buiten de danszaal.

Inspelen op trends door bepaalde contentconcepten te kopiëren of trending hashtags/​# te gebruiken, kunnen een manier zijn om online zichtbaarheid te vergroten, maar elke groep moet voor zichzelf beoordelen of een trend past bij hun stijl en uitstraling. Het is uiteindelijk het best om te focussen op je eigen boodschap en de identiteit die je wil uitdragen.

Een hashtag is een woord of korte zin met een hekje ervoor (#) waarmee je berichten op sociale media kunt groeperen. Door hashtags te gebruiken, kunnen mensen die geïnteresseerd zijn in dat onderwerp jouw bericht makkelijker vinden. Door het gebruik van # vergroot je dus de zichtbaarheid van jouw post en heb je meer kans om een geïnteresseerd publiek te bereiken.

Sociale media bewaren?

Dansgroepen bouwen online een waardevolle verzameling foto’s, video’s en context op. Daarom is het zinvol om te weten hoe je digitaal materiaal kan bewaren of archiveren via de instellingen van platformen, zoals Facebook of Instagram, of via externe tools zoals ArchiveWeb.page. Sociale media zijn niet alleen een plek om vandaag te communiceren, maar ook een deel van het geheugen van jouw praktijk.

Met deze praktische handvatten kregen deelnemers tijdens het webinar een helder, realistisch en geruststellend kader waarmee verschillende aanwezigen meteen aan de slag wilden gaan. Zo werd er spontaan een gemeenschappelijke hashtag in het leven geroepen en werd afgesproken om als dansgemeenschap elkaar ook online te steunen door elkaars posts te liken en delen.

Sociale media hoeven niet perfect of allesoverweldigend te zijn. Door doelgericht te werken, de eigen identiteit te blijven volgen en ruimte te laten voor plezier en ontdekking, kunnen dansgroepen een duurzame en haalbare online aanwezigheid opbouwen die hen ondersteunt in plaats van belast.

Heb je na het lezen van dit verslag vragen of tips over hoe sociale media in te zetten vanuit jouw eigen muziek- of podiumkunstenpraktijk? Deel ze zeker met ons!