Company Midnight combineert traditioneel messenwerpen met jongleren en technologie
Joris Verbeeren is autodidact in jongleren en manipuleren van dagelijkse voorwerpen. Samen met Simone Scaini verdiepte hij zich in messenwerpen voor de voorstelling Us van Company Midnight. Daarbij gingen ze op zoek naar wat je met messen kan doen: van werptechnieken over jongleren tot technologische toepassingen. Joris vertelt hoe ze de mogelijkheden van een traditionele circustechniek onderzochten.
Messenwerpen
Messenwerpen is een circustechniek waarbij een voorwerp met een punt – meestal een werpmes — naar een doel geworpen wordt. In een traditionele circusact wordt doorgaans met rotatie geworpen, rond iemand of naar een bull’s eye (een klein doel). Met rotatie betekent dat het mes een halve of een volledige draai maakt – maar ook anderhalf, twee of drie is mogelijk — in de lucht voordat die zich met de punt in het doel plant.
Hoe kwam je met circus in aanraking?
“Ik kom absoluut niet uit een circusnest. Mijn ouders, grootouders en verder zijn geen circusartiesten. Maar toen ik een jaar of 14 was, ben ik samen met een vriend veel beginnen jongleren. Eerst veel met ballen en kegels. Daarna met flessen, alles van barmateriaal en dagelijkse voorwerpen. We zijn daar heel autodidactisch in gegroeid. Dat is een zwakte en een sterkte op hetzelfde moment: We hebben weinig traditie die ons backt. Anderzijds werden we er niet door belemmerd en deden we gewoon wat er in ons opkwam. En van het een is het ander gekomen. Voordat we het wisten, hadden we een show. En vanaf daar is alles verder geëvolueerd. Ondertussen ben ik een aantal shows verder en meer dan 20 jaar circusartiest.
De context waarin ik heb leren jongleren is wel anders dan vandaag. Ondertussen is circus toch al een meer aanvaarde carrièrekeuze en zijn er meer faciliteiten voor circusartiesten. Nu zijn er overal professionele circusscholen, maar die waren er vroeger veel minder. Toen wij een jaar of 20 waren, was het een beetje de opkomst van de circusateliers. We zijn beginnen jongleren, we gingen naar de circusateliers en na vijf weken waren we er leraar (lacht). We zijn dus meegegroeid met die ateliers en dat ligt aan de basis van onze carrière.”
"We zijn daar heel autodidactisch in gegroeid." | © Gaby Merz
Samen met Simone Scaini vorm je Company Midnight. Wie is Simone en wat doen jullie samen?
“Simone is een Italiaan die naar België kwam om samen te werken met een andere compagnie. Op een bepaald moment is hij komen vervangen bij Shake That, de compagnie waar ik toen speelde. En van het een kwam het ander. Simone en ik hebben vanaf dan tot nu altijd samengewoond. De afgelopen tien jaar woonden we in Transfo, waar ook onze trainingshal is. Nu wonen we niet meer samen, maar onze wegen zijn nog altijd verbonden via onze shows.
Met Company Midnight willen we nog veel shows maken. Simone is degene die heel gefascineerd is door alles wat technologie is. Hij is een professor die van alles uitvindt, een ‘maker’ noemen ze dat tegenwoordig. Simone maakt graag voorwerpen en software; ik maak graag shows. Ik ben graag bezig met de context, de scènes, de jongleer-technische ideeën, de trouvailles. Dat is waarom we goed samenwerken.”
"Simone is degene die heel gefascineerd is door alles wat technologie is." | © Sarah Vanheuverzwijn
Voor de voorstelling Us zijn jullie beginnen messenwerpen. Vanwaar die keuze?
“Ook daar zijn we een beetje ingerold. Simone is op een bepaald moment werpmessen beginnen maken. En rond 2019 zijn we een show beginnen maken met messen. Ik moet wel toegeven dat het even geduurd heeft voordat ik mijn draai daarin gevonden heb. Messenwerpen in het circus is traditioneel redelijk statisch: je werpt vanaf een vast punt naar een bord, vaak rond iemand, hoogstens naar een doel of bull’s eye. Dat vond ik niet zo interessant.
Ik ben het pas echt fijn beginnen vinden op het moment dat ik alles heb losgelaten en mijn eigen ding deed. Ik ben mijn messen gaan behandelen als jongleerobjecten en ben de manipulaties uit het jongleren ook met messen beginnen doen. Vanaf dan ben ik veel vooruitgegaan en heb ik ook de liefde voor het traditionele erin gevonden.”
Hoe heb je de basistechniek van het messenwerpen geleerd en gecombineerd met jongleren?
“Eigenlijk op dezelfde manier als altijd: een aantal tutorials bekijken en dan vooral heel veel doen en proberen. Je moet een aantal basisprincipes kennen en dat moet je oefenen, oefenen, oefenen. En wat mij betreft: durven om zelf dingen te proberen en niet gelimiteerd zijn door mensen die zeggen ‘doe het niet zo’.
Wat mij het meest interesseert, is om dagelijkse voorwerpen te manipuleren met een zeker respect voor de integriteit ervan. Daarmee bedoel ik dat je niet met alles dezelfde bewegingen doet. Voor het manipuleren van messen hebben we daarom gekeken naar voorbeelden uit hibachi en teppanyaki, vormen van Japans showcooking, en pen spinning. En dat zijn we gaan transponeren naar de messen.
Daarnaast ben ik gaan zoeken naar de combinatie van jongleren met messenwerpen. Het grote verschil is dat je je voorwerp bij jongleren opnieuw opvangt en bij messenwerpen niet. Maar je kan wel je messen manipuleren als een jongleerobject en die in de jongleerbeweging werpen: achter de rug, over, onder … En net zoals je kan werpen met rotatie of no spin, kan je jongleren met rotatie of met flats. Je kan body throws (jongleren met voorwerpen rond je lichaam) bijvoorbeeld doen op een rotatie-manier, maar ook op een no-spinmanier. En zo hebben we veel dingen gevonden die echt eigen zijn aan het messenwerpen.”
"Je moet een aantal basisprincipes kennen en dat moet je oefenen, oefenen, oefenen." | © Gaby Merz
In de show zit ook technologie. Hoe passen jullie dat toe en wat willen jullie nog bereiken?
“Onze show is een combinatie van technologie en traditie. Het ziet er analoog uit, maar daarachter zit een complex technologisch netwerk. Voor mij is het wel belangrijk dat er een analoge feel in blijft zitten. De show mag ondersteund worden door technologie, maar het mag er niet uitzien als een technologie-spektakel met bijvoorbeeld projecties, lazers of robots.
De technologie die we nu gebruiken is redelijk complex, maar het ziet er eenvoudig en analoog uit. Simone heeft een grid gemaakt waarin we voorwerpen hangen, voornamelijk messen. En die vallen in sequenties naar beneden. Momenteel hebben we één knop die de computer bestuurd, maar voor onze volgende show willen we een stuk verder gaan. We willen graag de voorwerpen op scène een eigen leven laten leiden door van verschillende acties – bijvoorbeeld een voorwerp opheffen of een beweging – een knop te maken.”
"Het ziet er analoog uit, maar daarachter zit een complex technologisch netwerk." | © Gaby Merz
Ook interessant
Van bouzoukivaart naar cahier: de Griekse muziekcultuur van Antwerpen in beeld
Van abstract idee tot zintuiglijke beleving: de ontwikkeling van de BeiaardBox
Partituren, tijdscapsules en een documentaire: Ictus bewaart het erfgoed van Georges-Elie Octors
