Jachthoornblazen op Fürst-Pless- en Parforcehoorn erkend als immaterieel erfgoed!

Jachthoorns zijn natuurinstrumenten: ze hebben geen ventielen of kleppen waardoor alleen de natuurtonen kunnen worden gespeeld. De noten ontstaan door de hogere of lagere lipspanning en sterkte van de aangeblazen lucht. In Vlaanderen worden er verschillende types jachthoorn bespeeld. Deze types kan je grosso modo indelen in twee groepen: de ​‘Duitse’ Fürst-Pless- en Parforcehoorn en de ​‘Franse’ trompe d’Orléans.

Anders dan de Franse jachthoorns in D (re) zijn de Fürst-Pless- en Parforcehoorns in Bes (si b) of Es (mi b) gestemd. Verder zijn de ​‘Duitse’ hoorns herkenbaar aan hun typische klankkleur, repertoire, opstelling, kostumering en uitvoeringscontext. Het repertoire bestaat uit twee delen: de 45 internationaal erkende jachtsignalen en verschillende muziekstukken en fanfares die hiervoor speciaal werden gecomponeerd. De muziek is overwegend in ⁶⁄₈ en wordt doorgaans vierstemmig gespeeld.

Jachthoornblazen was ooit een aristocratisch ritueel tijdens de jacht. Het gebruik is echter geëvolueerd tot een hedendaagse vrijetijdsbesteding met een grote achterban aan liefhebbers. Zowel jong als oud kunnen er zich in uitleven. De muziek van de Parforce- en Fürst-Plesshoorn past niet alleen binnen het jachtgebeuren, maar ook binnen bredere activiteiten waarbij de natuur op de eerste plaats staat. De muziek komt het meest tot zijn recht in de vrije natuur, in de bossen en velden. Bij openluchtuitvoeringen spelen de muzikanten meestal zonder partituur. Muzikanten dragen groene of groenbruine kledij en staan opgesteld in een halve cirkel met het gezicht naar het publiek.

De meeste jachthoorngroepen in Vlaanderen volgens de Duitse traditie ontstonden eind jaren 70 van de vorige eeuw. Momenteel zijn er een tiental jachthoorngroepen en veel individuele muzikanten die geen lid zijn van een gezelschap. Voor de spelers is het jachthoornblazen een gepassioneerde hobby. Om hun traditie een mooie toekomst te bieden, komen ze wekelijks samen om te repeteren en jonge blazers op te leiden. Doorheen het jaar kan je hen horen en zien op tal van optredens en festiviteiten.

“Ze zorgt voor verbinding […] niet alleen wekelijks, tijdens repetities, maar ook wanneer er naar buiten gekomen wordt. Op evenementen zorgen ze voor een moment van concentratie, van stilte, noem het misschien zelfs bezinning, waarin mensen van allerlei allooi, stand en afkomst zich even opgenomen voelen in een grotere groep. Er ontstaat even gelijkgezindheid en samenhorigheid, iets wat van niet te onderschatten belang is in een erg individualistische en gepolariseerde samenleving. […] Ze verbindt niet alleen mensen op het moment zelf, maar plaatst hen ook in de tijd naast de zovele andere mensen die muziek maakten, de jacht inluidden, aan een ritueel deelnamen. […] Het zorgt mee voor een genuanceerde, complexe, verbonden en warme samenleving.” (enquête erfgoedgemeenschap)

Aan deze erkenning ging een lang denkproces en grondige analyse van de praktijk vooraf. De jachthoornblazers zijn zich bewust van mogelijke kansen en bedreigingen en willen actief inzetten op een duurzame toekomst van deze muziekkunst. Naar aanleiding van deze erkenning werden er enkele gezamenlijke initiatieven opgestart om de traditie zichtbaarheid te geven en door te geven aan toekomstige generaties. Met de erkenning van het jachthoornblazen op Fürst-Pless- en Parforcehoorn bekroont de Vlaamse overheid deze borgingspraktijken. 

Anaïs Verhulst en Debora Plouy van CEMPER begeleidden de jachthoornblazers met de aanvraagprocedure en Debora zal hun erfgoedwerking in de toekomst verder opvolgen. Chantal Bisschops van CAG, Centrum voor Agrarische Geschiedenis, ondersteunde de werkgroep bij de denkoefening over de link met het jachtgebeuren.