Topstuk voorgesteld: Evangelieboek met gregoriaans/polyfonie

Als oudste stad van België kan Tongeren terecht fier zijn op haar muzikale verleden, waarvan zij nog talrijke sporen herbergt. 

In de schatkamer van de Onze-Lieve-Vrouw-Geboortebasiliek, het voornaamste muziekcentrum van de stad, wordt een middeleeuws evangelieboek bewaard dat in kunsthistorisch en muzikaal opzicht van zeer groot belang is. Opmerkelijk is dat aan het handschrift een dertiende-eeuws polyfoon fragment toegevoegd werd, bedoeld ter afsluiting van de eerste Lectio in Nativitate Domini (de lezingen tijdens kerstnacht). In musicologisch opzicht is het fragment omwille van twee redenen van uitzonderlijk belang.

In de eerste plaats verschaft het informatie over de uitvoeringspraktijk van gregoriaans en polyfonie tijdens de kerstperiode. Bovendien werd het fragment genoteerd volgens een nieuw muzieknotatiesysteem, dat nog maar net ontwikkeld was door muziektheoreticus Franco Van Keulen. Het evangeliarium bevat aldus het oudst bewaarde voorbeeld van polyfonie in de Lage Landen en is een uniek muzikaal bewijs dat polyfonie vanaf de dertiende eeuw – of reeds vroeger – gecultiveerd werd in de kapittelkerk van Tongeren en mogelijk daarbuiten.

Naast een bijzondere ijkwaarde en schakelfunctie bezit het evangeliarium een grote artistieke waarde. De rijkelijk versierde boekband – rood fluweel bezet met zilverbeslag en kristallen knoppen en voorzien van bijbelse figuren – is al even rijk en uniek als de inhoud van dit in elk opzicht prachtige handschrift.