Terugblik naar de ontmoetingsdag kunstenerfgoed

Bij de pilootprojecten werden kunstenaars aangemoedigd om samen te werken met een erfgoedpartner. We rapporteerden eerder al over de pilootprojecten die CEMPER begeleidde tijdens de eerste ronde. Aan de hand van deze pilootprojecten onderzocht de overheid welke specifieke noden er bestaan om zorg te dragen voor dit kunstenerfgoed, en welke mogelijke antwoorden we hierop kunnen bieden.

Om dit leertraject te stimuleren, organiseerde het Departement Cultuur, Jeugd en Media tijdens de eerste ronde vier intervisiemomenten. Op deze momenten gaven experten advies over thema’s als beschrijven en digitaliseren, emoties en verwachtingen, en ontsluiting. De pilootprojecten konden ook onderling ervaringen uitwisselen.

Tijdens de tweede ronde organiseerden enkele TRACKS-partners (AMVB, CEMPER, CKV, FARO, Letterenhuis) zelf twee intervisiemomenten. Op 29 januari vond in het Letterenhuis een intervisiemoment plaats over ​‘mondelinge geschiedenis’. Deze methodiek probeert om verhalen en herinneringen vast te leggen. Dergelijke informatie is ook voor een kunstenaarsnalatenschap uiterst waardevol. Hoe dacht een kunstenaar? Hoe kijkt die zelf naar het oeuvre? Waarom maakte de kunstenaar bepaalde beslissingen? Wie of wat waren de belangrijke inspiratiebronnen? Er was ruimte voor zowel een theoretisch luik als twee praktijkvoorbeelden die hiermee reeds aan de slag gingen, enerzijds rond de overleden kunstenaar Jef Geys en anderzijds rond de dirigent Georges-Elie Octors. Zij lichtten hun werkwijze, ervaringen en moeilijkheden toe.

Op 25 februari organiseerden AMVB, CEMPER en CKV een tweede intervisiemoment over het beschrijven en digitaliseren van erfgoed. Tijdens deze namiddag presenteerden we een praktisch stappenplan om in verschillende fases aan de slag te gaan, van een elementaire plaatsingslijst tot een gedetailleerde inventaris. We gaven ook enkele aandachtspunten mee. Ook dit intervisiemoment werd afgesloten met een vertaalslag naar de praktijk. Twee pilootprojecten uit de tweede ronde vertelden hoe zij concreet te werk zijn gegaan met respectievelijk het werk van componist Luc Brewaeys en illustrator Klaas Verplancke.

In het najaar van 2025 loopt ook de tweede ronde pilootprojecten op zijn einde. Samen met FARO en Kunstenpunt organiseerde het Departement Cultuur, Jeugd en Media daarom op 20 maart een ontmoetingsdag rond kunstenerfgoed voor alle 25 pilootprojecten en belanghebbenden. Op deze dag werden de resultaten en lessen uit de pilootprojecten voorgesteld. In de namiddag waren er verschillende werksessies waarin er ruimte was voor discussie en debat over de verdere noden en stappen om voor deze kunstenaarsnalatenschappen te kunnen zorgen.

Het Departement creëerde een aantal filmpjes en een digitale publicatie op basis van de inzichten uit de pilootprojecten. In de voormiddag van de ontmoetingsdag stelden ze deze publicatie voor en vatten ze de resultaten samen. Ze benadrukten hierbij vooral de grote rijkdom van de gehonoreerde projecten, op verschillende vlakken. Er was ook ruimte voor een artistiek intermezzo en een getuigenis van een pilootproject.

De werksessies in de namiddag behandelden uiteenlopende thema’s. Zo ging het onder andere over de verplichte archiefzorg in het Kunstendecreet, ondersteuningsnoden van kunstenaars en dienstverlening in de erfgoedsector, de definitie van kunstenerfgoed, en het heropvoeren van repertoire. Naar aanleiding van een concrete casus gingen enkele experten en deelnemers in gesprek. De resultaten van deze werksessies zullen bijdragen aan de beleidsaanbevelingen.