Passie binnen muziek en podiumkunsten | Erfgoeddag 2027

Immaterieel en materieel muziek- en podiumerfgoed blijft leven dankzij de vele beoefenaars en zorgdragers die zich dagelijks inzetten. Denk daarbij niet alleen aan muzikanten, dansers, acteurs of circusartiesten, maar ook aan iedereen die achter de schermen meewerkt: van componisten en regisseurs tot kostuum- en decormakers, van theatertechniekers en instrumentenbouwers tot vrijwilligers die inventarissen maken en meer. Erfgoeddag 2027 is de uitgelezen kans om deze gepassioneerde mensen en hun werk in de kijker te zetten. 

In het repertoire van muziek en podiumkunsten kan je veel passie terugvinden. Een bekend voorbeeld is Shakespeares Romeo and Juliet. Dit liefdesdrama werd oorspronkelijk geschreven als een toneelstuk en kende doorheen de jaren vele adaptaties: van theater tot film, van opera tot ballet. Zo zijn er nog vele voorbeelden van passie, liefde en (familie)relaties in het repertoire van popmuziek (bv. I Say a Little Prayer van Burt Bacharach), reggae (bv. Is This Love van Bob Marley), musical (bv. Mamma Mia! van Benny Andersson en Björn Ulvaeus), opera (bv. Le nozze di Figaro van Mozart), circus (bv. Carrying My Father van There There Company) en meer. Naast repertoire zijn er ook disciplines die als passioneel gezien worden, zoals tango, bachata, rumba, kizomba, zouk … 

Paas- en passiespelen beelden het passie- of lijdensverhaal van Christus uit. Ze vloeien voort uit de liturgie. Hubert Meeus vertelt ons: ​“Het begint met de Paasliturgie waarin rond 900 een scène uitgebeeld wordt van de vrouwen die naar het graf gaan en door een engel gevraagd worden wie zij zoeken. Het is een kort stukje Latijnse tekst uit de Bijbel die gezongen wordt, ​‘tropen’ noemen ze dat.” Die scène werd geleidelijk uitgebreid tot een volwaardig toneelstuk dat eerst in de kerk opgevoerd werd (door priesters) en later ook erbuiten (door leken). Terwijl dat in de Lage Landen een kleine opvoering van een paasspel bleef, ontstonden in onze buurlanden (met name Duitsland en Frankrijk) grootse, meerdaagse passiespelen. Ook vandaag wordt het passieverhaal nog gebracht in Vlaanderen, o.a. in Mariekerke (sinds 1971) en in Mechelen (sinds 1976).

De Mattheüs- en Johannespassies van Bach zijn wellicht de meest bekende muzikale passies, maar het begon niet met de imposante concertzaalstukken die we vandaag kennen. In de vroege kerk werd het lijdensverhaal van Jezus tijdens de Goede Week voorgelezen uit het Evangelie. Om te zorgen dat de tekst goed verstaanbaar was in grote stenen kerken, begon men de tekst op een vaste toonhoogte te reciteren (recitatief zingen). Rond de 10^de eeuw ontstond de koraalpassie, waarbij de tekst werd verdeeld over verschillende geestelijken die elk een eigen toonhoogte en tempo kregen. Doorheen de eeuwen ontwikkelde de passiemuziek zich verder: van de motetpassie met een meerstemmig koor (15^de-16^de eeuw), over de Duitse volkstaal en de toevoeging van koralen (bekende kerkliederen) onder invloed van de Reformatie (16^de-17^de eeuw), tot de oratoriumpassie met orkestbegeleiding en aria’s. Ook hedendaagse componisten, zoals Arvo Pärt, schrijven passies. In de tijd voor Pasen wordt passiemuziek jaarlijks opgevoerd. Misschien ook door jouw vereniging of in jouw stad of gemeente?

Toon jij op Erfgoeddag de passie van beoefenaars en zorgdragers, repertoire of disciplines in een (foto)tentoonstelling? Voer je een liefdevol werk (opnieuw) op? Of organiseer je een workshop om samen met gepassioneerde mensen aan de slag te gaan met erfgoedzorg, muziek of podiumkunsten? Je kan je activiteit registreren van 14 september 2026 tot 20 januari 2027. Later indienen kan altijd, maar houd er rekening mee dat dit niet in de (gedrukte) communicatie van Erfgoeddag zal komen. Aanpassingen aan je activiteit zijn steeds mogelijk en verschijnen de dag nadien online. 

Organiseer je op Erfgoeddag een activiteit rond muziek- en podiumerfgoed? Duid bij ​‘Soort activiteit’ tijdens je registratie ​‘Muziek en podiumkunsten’ aan. Zo komt je activiteit in onze communicatie terecht! 

• Op de website van FARO vind je meer informatie over Erfgoeddag.
• In FARO’s kalender verschijnen regelmatig vormingen rond Erfgoeddag.
• Je kan ook aankloppen bij de erfgoedcel uit je regio voor ondersteuning.
• En aarzel niet om CEMPER te contacteren via contact@​cemper.​be bij vragen rond muziek- en podiumerfgoed!