Van inventarisatie tot interviews ter verrijking van het archief: vijf extra pilootprojecten kunstenerfgoed binnen muziek en podiumkunsten | Oproep 2024

Om sporen van een generatie hedendaagse kunstenaars die hun oeuvre afsluit te kunnen capteren, startte het Departement Cultuur, Jeugd en Media in 2023 een kunstenerfgoedtraject. Het traject zorgde alvast voor een veldanalyse van de dienstverlening rond kunstenerfgoed in Vlaanderen, pilootprojecten, een intervisietraject en een digitale publicatie over het omgaan met kunstenaarsnalatenschappen. Daarnaast werkte Cultuurloket een dienstverlening rond juridische aspecten bij de zorg voor artistieke nalatenschappen uit.

Er waren twee oproepen voor pilootprojecten. Over de twee rondes werden er 90 dossiers ingediend vanuit verschillende kunstdisciplines, onder meer beeldende kunst, mode, fotografie en architectuur. Hiervan werden er in totaal 25 gehonoreerd. Voor de eerste ronde die startte in 2023 waren dat 12 projecten, waarvan drie binnen de muziek en podiumkunsten. In een tweede ronde konden er nog eens 13 projecten aan de slag met een kunstenaarsnalatenschap. Deze projecten gingen eind 2024 van start en lopen stilaan op z’n einde. Ook in de tweede ronden werden er vijf projecten binnen muziek en podiumkunsten gehonoreerd.

De Luc Brewaeys Foundation ging aan de slag met het de nalatenschap van de componist. Ook dit archief werd reeds voor het pilootproject geïnventariseerd en overgedragen aan het Universiteitsarchief Leuven. De subsidie werd enerzijds gebruikt om partituren van Brewaeys’ symfonisch werk te digitaliseren. Deze zullen ook gebruikt worden bij de heropvoering van de muziek tijdens het festival Fasten Seat Belts! georganiseerd in 2025 – 2026, 10 jaar na het overlijden van de componist. Anderzijds focuste het project op het verrijken van het archief aan de hand van diepte-interviews. Door het ontbreken van schetsmateriaal in het archief, blijft het werkproces van de componist onbekend. Via interviews met mensen die dicht bij het creatieproces van de symfonieën stonden, werd het archief aangevuld met extra informatie hierover. De interviews zijn integraal raadpleegbaar bij het Universiteitsarchief Leuven, Matrix en de Foundation. Samenvattende artikels zijn terug te vinden op de website van de foundation en de interviews werden ook verwerkt in de publicatie Fasten Seat Belts! Celebrating Luc Brewaeys.

Daarnaast werkt Stichting Logos, het Gentse centrum voor experimentele muziek, een borgingsplan uit voor de instrumentencollectie. Doorheen de jaren bouwde Logos een collectie uit van meer dan 200 muziekinstrumenten en klankinstallaties die technieken uit de traditionele instrumentenbouw combineren met elektronische en digitale innovaties. Om de instrumenten veilig te stellen voor de toekomst, werd er nagedacht over een plan. Ter voorbereiding van het project voerde de stichting een waarderingstraject uit met experten uit verschillende instellingen en invalshoeken om te bepalen welke delen van de collectie het meest waardevol zijn. Daarnaast verzamelde de organisatie op die manier ook input van experten over hoe en waar de collectie best bewaard wordt. In een volgende stap ging de stichting in gesprek met verschillende collectiebeherende instellingen om de mogelijkheden voor de collectie (die naast muziekinstrumenten ook nog uit heel wat archiefmateriaal bestaat) te bespreken. Momenteel werkt de stichting een plan uit op basis van dit alles waarin de verschillende mogelijkheden ter bewaring aan bod komen, wat de voor- en nadelen hiervan zijn en wat de impact hiervan is op de stichting.

Verder ging Ictus ensemble aan de slag met de nalatenschap van dirigent Georges-Elie Octors. Tijdens het project inventariseerde en digitaliseerde het ensemble de geannoteerde partituren van Octors. Door ze te digitaliseren kunnen ze makkelijker ontsloten worden naar een breed publiek en gebruikt worden zonder de originelen te beschadigen. De scans van deze partituren worden niet enkel door de organisatie zelf bewaard, maar ook door het AMVB (Archief en Museum voor het Vlaams leven te Brussel). Verder werden er verschillende muzikanten en (ex-)betrokkenen geïnterviewd over hun samenwerking met de dirigent en de beginjaren van het ensemble. Tot slot werkt het ensemble ook tijdscaspules uit. Hierin zullen enkele projecten uit het verleden in de verf gezet worden die de diversiteit van het werk van het ensemble aantonen. Deze projecten zullen gestaafd worden met archiefmateriaal en quotes uit de interviews. Het resultaat zal binnenkort te bekijken zijn op de Ictus-website.

Tot slot nam ook componist Serge Verstockt zijn archief onder handen. Tijdens zijn carrière maakte hij trans‑, multi- en intermediale projecten waarbij hij vaak experimenteerde met nieuwe technologieën. Om dit alles speelbaar te houden, is speciale aandacht nodig voor de aard van het materiaal bij het archiveren. Tijdens dit project werd het artistieke archief (bestaande uit onder meer partituren, instructies en technologische componenten) geïnventariseerd en werd de gehele partituurcollectie overgedragen aan de Conservatoriumbibliotheek Antwerpen. Deze zullen binnenkort beschikbaar zijn, zowel in de catalogus van de conservatoriumbibliotheek, als op de eigen website van de componist. Daarnaast werd ook kwetsbaar materiaal aangepakt. Zo werden oude audiotapes gedigitaliseerd en werden surround-opnames gedecodeerd naar ambisonics voor een duurzamere bewaring.