Home Thema's Hafabra

Hafabra

De instrumentale amateurmuziekbeoefening in Vlaanderen gaat zo'n 200 jaar terug. De geschiedenis en beleving van harmonies, fanfares en brassbands (hafabra) is divers en ongemeen boeiend.

Inhuldiging van de muziekkiosk te Watervliet met de Koninklijke Fanfare Eendracht maakt Macht 1933

Snel naar ...

Wat is (het erfgoed van) hafabra? Collecties en archieven Zorg dragen voor het archief of de collectie Leestips Onderzoekstips Luister- en kijktips Praktijkvoorbeelden Nieuwsoverzicht

Wat is (het erfgoed van) hafabra?

Een korte introductie tot hafabra en hun erfgoed

De geschiedenis en beleving van hafabra is divers en ongemeen boeiend. Dat we na zoveel decennia met vele duizenden mensen nog altijd met de regelmaat van de klok samenkomen om te musiceren, toont alvast dat de amateurmuziekbeoefening een traditie is die we levend willen houden en graag doorgeven aan onze kinderen en kleinkinderen.

Hafabraverenigingen - een korte historiek

De geschiedenis van de hafabra gaat meer dan 200 jaar terug. In dat artikel geven we een korte historiek.

Het materieel erfgoed van hafabraverenigingen

Het erfgoed van harmonies, fanfares en brassbands is erg divers. In dit artikel belichten we de belangrijkste types roerend en onroerend erfgoed.

Fanfarecultuur als immaterieel erfgoed

In 2020 werd de fanfarecultuur toegevoegd aan de Inventaris Vlaanderen van het Immaterieel Cultureel Erfgoed. Daarmee werd het door minister van Cultuur Jan Jambon officieel erkend als immaterieel erfgoed.

Onroerend erfgoed gerelateerd aan hafabrageschiedenis

De Inventaris Bouwkundig Erfgoed biedt een overzicht van waardevol bouwkundig erfgoed in Vlaanderen. Het bevat de beschrijvingen van zo’n 80.000 relicten. Je vindt er ook gebouwen die een band hebben met de geschiedenis van de hafabra, zoals kiosken en harmoniezalen. De inventaris is een realisatie van het Agentschap Onroerend Erfgoed, dat het onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.

Collecties en archieven

Archiefbank

Van heel wat hafabraverenigingen is een beschrijving van het archief en/of de collectie opgenomen in Archiefbank, de databank voor privaatrechterlijke archieven van Archiefpunt. Gebruik hiervoor de zoekterm harmonie of fanfare.

Vlamo

Vlamo ondersteunt en begeleidt alle actoren (groepen en individuen) die actief zijn binnen de instrumentale amateurmuziekbeoefening en promoot de instrumentale muziekbeoefening in het algemeen. Vlamo beschikt over een documentatiecentrum (boeken, tijdschriften, audiovisueel materiaal) en een uitgebreide partituurbibliotheek. Via de website van de organisatie kan je de partiturencatalogus inkijken.

Het Koninklijk Museum van het Leger en de Krijgsgeschiedenis

Het Koninklijk Museum van het Leger en de Krijgsgeschiedenis werd plechtig ingehuldigd in 1923. De collecties van het museum belichten op veelzijdige wijze de geschiedenis van de Belgische strijdkrachten. Muziek en muzikaal erfgoed heeft in die geschiedenis een vaste plaats, zowel in het onderzoek als in de collectie.

De vroegere koepelverenigingen van hafabra brachten bij opheffing hun archieven over naar enkele archiefinstellingen in Vlaanderen:

Zorg dragen voor het archief of de collectie

Praktijkwijzer

Wil je het archief of de collectie van je vereniging beter bewaren, maar weet je niet goed hoe of waar te beginnen? Onze praktijkwijzer zet je op weg.

Hoera, een jubileum?!

Hoera, een Jubileum?! is een publicatie met tips specifiek voor lokale verenigingen. Naast tips rond de bewaring van archief, vind je er advies over onderzoek en het organiseren van een tentoonstelling of andere manieren om het verenigingsverleden te tonen.

Reprise - Aan het werk voor het erfgoed van amateurverenigingen

Onder de begeleiding van Erfgoedcel Haspengouw en CEMPER startten een tiental muziek- en toneelverenigingen uit die regio een traject waarin ze de zorg voor hun erfgoed aanpakten. De handleidingen, vormingsfimpjes enz. die uit dit traject volgden, kan je op onze website raadplegen.

Digigids

Wil je aan de slag met het digitale verenigingsarchief? Dan is Digigids, een publicatie van het Archief en Museum voor het Vlaams Leven te Brussel, misschien wel iets voor jou. In kleine, hapklare hoofdstukken worden je in een eenvoudige taal de do’s en don’ts van digitaal archief toegelicht. Je kan de publicatie downloaden van de website van het AMVB.

Ordening en selectie in hafabra-archieven

In het kader van haar opleiding Archivistiek – Erfgoedbeheer en documentbeheer schreef Anneleen Soenens een thesis over selectie en ordening bij hafabraverenigingen. Ze deed stage aan het Rijksarchief van Kortrijk waar het archief van de Koninklijke Philharmonie van Ingelmunster (1834 – 2009) bewaard wordt. Het archief ervan werd door Soenens geïnventariseerd en is een goed voorbeeld voor archieven van hafabraverenigingen. Daarnaast werden nog vier andere hafabraverenigingen uit West-Vlaanderen bevraagd met de bedoeling een ontsluitingsstrategie voor dergelijk verenigingen uit te werken. Soenens beschreef ook welke initiatieven er voor de hafabra binnen de erfgoedsector reeds werden genomen en welke trajecten nog lopende zijn. Het onderzoek resulteerde in de masterscriptie met titel: Mooie liedjes duren wel lang – Een ontsluitingsstrategie voor het erfgoed van hafabraverenigingen.

Leestips

En avant, marche!

Een naslagwerk en kunstboek over majorettes, harmonies, fanfares en andere blaasorkesten.

Harmonies, Fanfares en Brassbands in de Provincie Antwerpen

Een naslagwerk over de hafabra-cultuur in de provincie Antwerpen.

Harmonies en fanfares in Limburg

De publicatie Harmonies & fanfares in Limburg uit 1989 is het resultaat van een onderzoeksproject dat de provincie coöordineerde naar aanleiding van de tentoonstelling van het Gemeentekrediet met de titel Harmonies en fanfares in 150 jaar België.

Van trompetsignaal tot muziekkapel

In dit boek belicht Francis Pieters de diverse facetten van de militaire korpsen die, ondanks hun aparte geschiedenis, de amateurmuziekbeoefening grondig beïnvloedden.

Fietsen & Trompen - De vergeten geschiedenis van velofanfares

In Fietsen & Trompen vertelt Geert Vanmaeckelberghe het bijzondere verhaal van 40 fietsende fanfares.

Op weg naar een erkenning van de fanfarecultuur

In het artikel ‘Op weg naar een erkenning van de fanfarecultuur’ in het magazine Eigen Schoon & De Brabander komen de geschiedenis en het immaterieel erfgoed van de fanfarecultuur aan bod.

Bibliografie (via Zotero)

Wie zich verder wil verdiepen in de materie, kan een uitgebreidere bibliografie vinden via Zotero.