Slow Storytelling – Traag is mooi

Marc Vandemoortele is radiomaker en concertorganisator met een jarenlange ervaring in de folk- en traditionele muziek. Bij VRT Radio 1 was hij verantwoordelijk voor de folkprogrammatie en zette hij zich via de Europese Radio Unie in voor de internationale verspreiding van Vlaamse muziek. Daarnaast werkte hij mee aan tal van concertprojecten en festivals en is hij betrokken bij Wesp, Muziekpublique en het European Folk Network. 

Jochen Smets is een ervaren concertorganisator en de drijvende kracht achter Wesp. Hij staat in voor de organisatie en programmatie van onder meer het Merodefestival, het Leuvense PARKfestival en diverse concertreeksen. Daarnaast begeleidt en ondersteunt hij muziekproducties en muzikanten. Jochen nam deel aan het meester-leerlingtraject als leerling van Marc Vandemoortele. 

Mirte Maes is conservator bij Muziekmuseum Vleeshuis in Antwerpen. In haar werk verbindt ze historisch onderzoek en muziekerfgoed met de vraag hoe muziek, instrumenten en de mensen erachter vandaag betekenisvol verteld en beleefd kunnen worden. Ze was ook betrokken bij het project rond Deroll Adams, dat voortkwam uit het meester-leerlingtraject van Marc Vandemoortele en Jochen Smets.

Tine De Donder is radiostem bij Klara en podcastmaker. Ze houdt van mooie stemmen, straffe verhalen en jazz. Met haar ervaring in radio en podcasts brengt ze verhalen tot leven, van het eerste interview en de research tot de montage. 

Het panel werd gemodereerd door Mieke Witkamp, stafmedewerker immaterieel erfgoed bij CEMPER. 

Voor haar Django-project zocht Tine mensen op die zijn muziek kennen en koesteren. Maar hoe praat je over muziek die je vooral beleeft door ze te spelen en te beluisteren? Voor muzikanten en voor liefhebbers is dat niet vanzelfsprekend. Wat hen raakt, zit vaak in het doen en horen, en laat zich niet zomaar in woorden vatten. Voor haar podcast had Tine die woorden nodig. Als interviewer moest ze niet alleen de juiste vragen stellen, maar ook ruimte geven aan wat moeilijk te verwoorden is. 

In haar geval hielpen tijd nemen, een vertrouwensband opbouwen en vertrekken vanuit een gedeelde passie. Door samen naar muziek te luisteren, ontstond er ruimte om ervaringen en gevoelens te verkennen. Oprechte nieuwsgierigheid en geduld zijn daarbij essentieel. Wie over iets vertelt dat hem of haar nauw aan het hart ligt, wil voelen dat de ander werkelijk geïnteresseerd is en de muziek en de bijbehorende verhalen naar waarde schat. ​“Passie reageert op passie”, aldus Marc. 

Dat vraagt om een open houding als interviewer: je volgt wat iemand vertelt, durft door te vragen en laat het gesprek ook even zoeken. Niet elke vraag hoeft meteen een bruikbaar antwoord op te leveren. ​“Bij slow storytelling moet je gewoon heel veel tijd nemen, heel veel materiaal opnemen en daarna kiezen wat je zelf het meest opvallend vindt”, aldus Tine. 

Mark voegde hieraan toe dat interviewen ook een ambacht is: ​“Je moet je interview voorbereiden, zorgen voor goede omstandigheden en je gesprekspartner op zijn gemak stellen. Dat zijn allemaal technieken die je kunt leren.” In het meester-leerlingtraject besteedden ze aandacht aan die technieken: hoe je een interview voert, hoe je geluid opneemt en hoe je een gesprek voorbereidt en plant. Daarbij benadrukte hij ook het belang van duidelijke afspraken. Een interview beschouwt hij als een contract: wees vooraf helder over wat je met het opgenomen materiaal wilt doen. Zo vraagt slow storytelling niet alleen tijd en aandacht voor het verhaal, maar ook zorg voor de persoon die het vertelt. 

De zoektocht naar manieren om muziekerfgoed levend te houden en bij een nieuw publiek te brengen via storytelling gaat verder. Daarvoor zijn ideeën, samenwerkingen en middelen nodig. 

Tine wil podcasts blijven maken en zoekt naar partners om nieuwe verhalen te realiseren, onder meer rond Philip Catherine, die ze al meerdere keren interviewde. 

Jochen blijft concerten organiseren en muziek presenteren die geworteld is in natuur en erfgoed, waar mogelijk aangevuld met audio- of videoprojecten. Hij moedigt iedereen aan om zelf initiatief te nemen om verhalen naar buiten te brengen, en ook te durven falen. ​“Je moet ook durven om het zelf te doen, zelfs als je niet de professionele kwaliteit hebt. De goesting kan je ook ergens brengen.” 

Mirte blijft expertise uitwisselen met anderen en zoeken naar manieren om erfgoedprojecten bij mensen te brengen. De samenwerking met muzikanten binnen het project rond Derroll Adams vormde de aanleiding voor Klanken van de Steden, een project van Muziekmuseum Vleeshuis, Wesp/​Merodefestival, Muziekpublique en MIM. Dit project wil een breed publiek laten kennismaken met muziektradities van verschillende migratiegemeenschappen in Antwerpen en Brussel. Daarbij is samenwerking nodig, benadrukte ze: ​“Wij hebben zelf de verhalen niet, want wij zijn niet de erfgoedgemeenschap. Daarvoor hebben we samenwerkingen nodig.” 

Marc blijft adviseren en muziek onder de aandacht brengen op een manier die bij hem past. Want hoe we verhalen over muziekerfgoed vertellen en een publiek blijven bereiken, is geen vaststaand gegeven: ​“het is niet altijd makkelijk, maar het is ook een boeiende zoektocht om het publiek te blijven bereiken.” 

• Op 25 november komt het boek Django Reinhardt. Sporen van een legende van Tine De Donder uit. Er zijn ook twee vertelconcerten gepland: op 23 januari 2027 in CC De Werf in Aalst en op 26 februari 2027 in De Vooruit in Gent.
• Voor Derroll100 verzamelde Laura Cortese acht songschrijvers die elk een nummer maakten gebaseerd op Derroll. Je kunt de nummers hier beluisteren.
• Luister naar de podcast Ode aan de Merode
• Lees de artikels van CEMPER over het meester-leerlingtraject rond traditionele muziek en storytelling, over 100 jaar Derroll Adams en over Muziekmuseum Vleeshuis met Klanken van de Steden.